Những sự cải cách của cờ Tướng tại Trung Hoa

 

Cờ Tướng là một trò chơi bổ ích dành cho mọi lứa tuổi. Đây là trò chơi dành cho hai người khi họ cùng thi đấu trên một bàn cờ để tìm ra người chiến thắng bằng cách ăn được quân Tướng của đối phương. Ra đời cách đây đã nhiều thế kỷ nhưng bộ môn này vẫn còn gây cho dư luận nhiều tranh cãi khi bàn về nguồn gốc của chúng.

Những sự cải cách của cờ Tướng tại Trung Hoa

Giả thuyết 1: Cờ tướng do cờ Lục bác phát triển mà thành. Cờ Lục bác du nhập vào Ấn độ, phát triển thành Saturanga. Saturanga sao đó lại du nhập ngược vào Trung quốc, kết hợp với cờ Tướng đang có để trở thành cờ Tướng ngày nay.

Giả thuyết 2: Cờ tướng là do Saturanga, một phát minh của người Ấn độ, du nhập vào Trung quốc phát triển mà thành, không liên quan gì đến cờ Lục bác.

Theo giả thuyết này thì cờ Tướng đã có ở Trung quốc rất lâu trước khi người Ấn có Saturanga. Trong các tác phẩm từ thời Chiến quốc như “ Thuyết Uyển” và “Chiêu hồn- Sở Từ” đã có nhắc đến cờ Tướng (mà người Trung quốc vẫn gọi là Tượng kỳ). Giả thuyết 2 được các học giả phương Tây ủng hộ và hãy xem cách đi cờ Saturanga:

- Tốt: Mỗi lần di chuyển chỉ tấn 1 ô về phía trước, đi thẳng nhưng ăn chéo như cờ vua. Chỉ luôn luôn tấn 1 ô, không bao giờ nhảy 2 ô, vì vậy không có việc ăn tốt qua đường, cũng không có chuyện phong cấp.

- Vua, Xe và Mã có cách di chuyển hoàn toàn giống như cờ vua (mã không bị cản).

- Sĩ : Mỗi lần có 4 vị trí để di chuyển , đi tới ô chéo góc liền kề (giống như cờ tướng).

- Tượng : Đi giống như sĩ nhưng dài gấp đôi (giống như cờ tướng nhưng không bị cản).

Rõ ràng cờ Saturanga có một số điểm giống cờ Vua và một số điểm giống cờ Tướng. Điều này cũng dễ hiểu vì chính bàn cờ Saturanga khi du nhập sang phương Tây thì trở thành cờ Vua, còn du nhập vào Trung quốc thì trở thành cờ Tướng.

Sau khi du nhập vào Trung Hoa, một số tay chơi đã nhanh chóng cải tiến bộ môn này để làm nên những nét riêng, đặc sắc cho mình.

Những cải tiến của người Trung quốc:

Cải tiến đầu tiên và cũng quan trọng nhất là vị trí đặt quân cờ: Quân cờ đặt ở giao điểm các đường chứ không đặt trên ô, quân di chuyển trên đường chứ không nhảy từ ô này sang ô khác. Vua giờ đây đã có thể ở ngay trục giữa và rất dễ dàng nhận thấy quân thêm vào bên phải vua chỉ có thể là một con Sĩ, có vậy mới đảm bảo sự cân đối của bàn cờ.

Sau đó là phải vẽ đường cho quân Sĩ, chữ X trước mặt Vua được thêm vào và thế là ta có cửu cung.

Cờ tướng cổ đại không có quân Pháo nhưng quân Pháo được bổ sung từ cuối thời nhà Đường (618-907), là quân cờ ra đời muộn nhất trong bàn cờ Tướng và được đặt vị trí như ngày hôm nay. Tuy nhiên, để có vị trí này thì hàng chốt phải đẩy rất xa lên phía trước và “Hà”- sông đã ra đời theo tạo thêm không gian ngăn cách 2 bên. Khi “hà” xuất hiện trên bàn cờ, 9 điểm đặt quân nữa được tăng thêm. Như vậy, bàn cờ tướng bây giờ đã có 90 điểm so với 64, đó là một sự mở rộng đáng kể. Diện tích chung của bàn cờ hầu như không tăng mấy (chỉ tăng thêm 8 ô) nhưng số điểm tăng thêm được 1/3.

Quân cờ trong cờ Tướng cũng được cách tân, quân cờ trở nên bằng và phẳng hơn trước.

Không còn nghi ngờ gì nữa, chính Saturanga là tiền thân của cờ Tướng và cả cờ Vua ngày nay. Bàn cờ Tướng ngày nay là sự phát triển từ Saturanga, không liên quan đến một loại cờ nào khác.

Như vậy, để có được một trò chơi hay và bổ ích như ngày hôm nay, con người đã phải bỏ ra rất nhiều công sức và trí lực. Bàn cờ nhìn đơn giản nhưng đó là cả một công trình nghiên cứu vĩ đại qua nhiều thế kỷ.

Bình luận bài viết